สวนสมุนไพร สมเด็จพระเทพฯ

กนกลักษณ์ ธนรักษ์กิตติโชติ

โครงการ "Senior Smile หรรษา พาเที่ยว เกี่ยวความสุข" สนับสนุนโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จัดแพ็กเกจทัวร์นำร่องเส้นทางสำหรับผู้สูงอายุ ด้วยทริป "เที่ยวเชิงเกษตร อร่อยทุกไร่ ชิมไปทุกสวน จ.ระยอง"

โดย "สวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี" คืออีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวที่อยู่ในโปรแกรมและเหมาะสำหรับผู้สูงอายุ เพราะเดินทางสะดวกสบาย ทั้งยังเป็นที่รวบรวมสมุนไพรต่างๆ ไว้ให้ผู้สูงวัยได้หวนนึกถึงสูตรตำรับยาโบราณที่ใช้ในอดีต

สวนแห่ง นี้สร้างขึ้นโดย บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ด้วยแนวคิดที่ว่า "มิติการเรียนรู้ด้านสมุนไพรอย่างสนุกสนาน" และเพื่อเป็นการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรของชาติ ให้เกิดประโยชน์แก่คนรุ่นหลัง

บนเนื้อที่ประมาณ 60 ไร่ รวบรวมสมุนไพรพันธุ์ต่างๆ มาปลูกไว้เป็นจำนวนมาก และพัฒนาสถานที่อาคารเฉลิมพระเกียรติฯ และปลูกต้นไม้เพิ่มเติม

น.ส.ชุ ติกาญจน์ ชยางค์กุลเกียรติ เจ้าหน้าที่สวนสมุนไพรฯ ให้ข้อมูลว่า ผู้ที่มาเยี่ยมชมที่นี่ จะชอบในส่วนของการนั่งรถเอ็นจีวี ชมรอบๆ สวนสมุนไพรที่มีไว้บริการฟรี เพราะจะได้เห็นต้นสมุนไพรแบบใกล้ชิดจริงๆ บางครั้งต้นไม้บางชนิดเคยเห็นแล้ว แต่ไม่ทราบว่าเป็นต้นอะไร

ส่วน นี้เราจะมีเจ้าหน้าที่คอยให้ความรู้ เกี่ยวกับการเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว การนำส่วนต่างๆ ไปใช้ประโยชน์ด้วย การเดินทางเข้ามาศึกษาแบบกลุ่ม ส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มของผู้ใหญ่และหน่วยงานราชการ

ขณะที่ภายในอาคาร เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพฯ 50 พรรษา จัดนิทรรศการผ่านสื่อรูปแบบต่างๆ ที่ให้ความรู้ ดูสนุกและน่าติดตาม แยกออกเป็นส่วนๆ คือ ห้องการเดินทางของลูกยาง ห้องที่เด็กๆ เห็นแล้วจะต้องตื่นเต้น เพราะมีการฉายวีดิทัศน์ในรูปแบบการ์ตูนใน ตอน การผจญภัยในโลกกว้างของ "ลูกยางนาช่างสงสัย" เกี่ยวกับการเจริญเติบโตของลูกยาง ตั้งแต่หลุดออกจากต้น และโบยบินไปตกในที่ใหม่ เช่นเดียวกับการเปรียบเปรยว่า ลูกยางนาเปรียบเสมือนผู้มีหัวใจใฝ่รู้

ถัดมาเป็นห้องเจ้าฟ้านัก อนุรักษ์ เป็นห้องเก็บรวบรวมและจัดแสดงพระจริยวัตรของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และอยู่ในโซนเดียวกับห้องพลังที่ยั่งยืน ในห้องนี้จะเป็น การจัดกิจกรรมต่างๆ เพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ

ห่างออกไปไม่ไกลกันจะ พบกับ "บ้าน หมอยา" บ้านเรือนหลังเก่าที่ถูกจำลองมาจากวิถีชาวบ้านในสมัยก่อนที่ไม่มีโรงพยาบาล และการแพทย์สมัยใหม่ สิ่งเดียวที่พอทำได้ก็คือ การนำสมุนไพรมารักษาโรค โดยผู้ที่มีความรู้และเชี่ยวชาญด้านสมุนไพรจะถูกเรียกว่า "หมอยา"

เมื่อ มีผู้ป่วยมารักษา ภูมิปัญญาโบราณ อาจจะเริ่มจากคำถามของหมอยาที่ว่า ไปกินอะไรมา เพื่อเป็นการวิเคราะห์ธาตุเจ้าเรือนของคนไข้ ที่นี่จึงมีมุม กินตามธาตุ เพื่อให้ผู้เข้าชมได้ตรวจธาตุเจ้าเรือนของตัวเองและเรียนรู้ อาหารการกินที่เหมาะกับธาตุ รวมทั้งปรับสมดุลในร่างกายด้วยการฟังเพลงประจำธาตุ ที่มีทั้งเพลงสากล ดนตรีบรรเลง และเพลงไทยเดิม

โดยเฉพาะในขณะนี้ ทางสวนสมุนไพรฯ กำลังทำโครงการผักปลอดสารพิษ ให้ผู้ที่มาเที่ยวได้เข้าชมกระบวนการเพาะปลูกอย่างใกล้ชิด หลังจากที่ผ่านมา เคยนำผลผลิตออกมาจำหน่ายบ้างแล้วในช่วงฤดูกาลของผักแต่ละชนิด ขณะนี้ดำเนินการอยู่ในช่วงทดลองและวิจัย

สุดท้าย "โลกของพืชสมุนไพร" เป็นห้องที่เปิดให้เรียนรู้ประโยชน์จากสมุนไพร ที่ใช้กับร่างกายได้ ตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า ภายในห้องโลกสมุนไพร ได้รวบรวมสมุนไพรชนิดต่างๆ ไว้มากมาย ห้องนี้ได้จำลองสถานที่ให้เหมือนร้านขายยาแผนโบราณ โดยนำมาจัดวางแยกตามประเภท และสรรพคุณ

ไม่ว่าจะเป็น สมุนไพรบางชนิดเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดี แต่เมื่อกล่าวถึงในนามของสมุนไพร หลายคนอาจจะยังไม่รู้เลยว่า "กระเจี๊ยบ" ที่นำมาต้มน้ำดื่มแก้กระหายกันบ่อยๆ นับเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่ง และมีสรรพคุณอย่างไรบ้าง

"กระเจี๊ยบ" มีสรรพคุณเป็นยาลดไขมันในเส้นเลือด ช่วยลดน้ำหนัก ลดความดันโลหิตได้โดยไม่มีผลร้าย น้ำกระเจี๊ยบทำให้ความเหนียวข้นของเลือดลดลง ช่วยรักษาโรคเส้นโลหิตแข็งเปราะได้ดี มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ช่วยย่อยอาหาร เพิ่มการหลั่งน้ำดีจากตับ ช่วยให้ร่างกายสดชื่น เพราะมีกรดซีตริกอยู่ด้วย บำรุงธาตุ แก้ดีพิการ แก้ปัสสาวะพิการ ขับเมือกมันในลำไส้ ลดอุณหภูมิในร่างกาย แก้โรคเบาหวาน แก้เส้นเลือดตีบตัน และยังสามารถนำมาผสมในตำรับยาอื่นได้ด้วย

ด้านนอกบริเวณสวน มีสมุนไพรกว่า 260 ชนิด ประมาณ 20,000 ต้น แบ่งเป็น 20 กลุ่ม ตามสรรพ คุณในการรักษาโรค ได้แก่ กลุ่มบำรุงเลือด กลุ่มยาแก้โรคเรื้อน กลุ่มสมุนไพรรักษาโรคมะเร็ง กลุ่มยาแก้ริดสีดวงทวาร กลุ่มยาขับปัสสาวะ กลุ่มยาบำรุงหัวใจ กลุ่มยาถ่ายพยาธิ กลุ่มสมุนไพรพิกัด (ไทย)

กลุ่ม ยาขับน้ำ นม กลุ่มพืชถอน พิษ กลุ่มยาแก้อ่อน เพลีย บำรุงกำลัง กลุ่มพืชหอมต่างๆ กลุ่มยาแก้อักเสบปวดบวม กลุ่มยาขับประจำเดือน บีบมดลูก

กลุ่ม ยาเจริญอาหาร กลุ่มยาแก้บิด ท้องเดิน โรคกระเพาะ กลุ่มยาแก้ไข้ ขับเสมหะ กลุ่มยาถ่าย ยาระบาย กลุ่มยาแก้ไข้ ลดความร้อน และกลุ่มยาแก้โรคผิวหนัง

"สมุนไพร ในสวนแห่งนี้ จะเพาะไว้สำหรับแจกให้คนทั่วไปได้นำกลับไปปลูกที่บ้าน ในโครงการต้นไม้ลดโลกร้อน นอกจากนั้นก็จะมีมหาวิทยาลัย หรือสถาบันวิจัยต่างๆ เข้ามาขอเพื่อนำไปทดลอง หรือทำวิจัย ส่วนสินค้าสมุนไพรที่เห็นจำหน่ายอยู่ จะเป็นการนำผลิตภัณฑ์จากกลุ่มโอท็อปในท้องถิ่นมาจำหน่ายทั้งหมด เพื่อเป็นการสร้างรายได้ให้กับชาวชุมชน" น.ส.ชุติกาญจน์ กล่าว

นี่ แค่ตัวอย่าง สำหรับผู้สนใจเที่ยวชม สวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สามารถขอรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย