กังหันน้ำชัยพัฒนา

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

ถึง น้าชาติ

ถึง น้าชาติ

วันก่อนไปเดินเล่นที่สวนรถไฟ เห็นกัง หันน้ำชัยพัฒนาอยู่กลางสระน้ำ ตอบคำถามหลานไม่ได้ว่าทำงานอย่างไร วาน น้าช่วยตอบด้วยค่ะ

จาก ป้าพรรณ

ตอบ ป้าพรรณ

ตาม สวนสาธาณะในกรุงเทพฯ เช่น สวนวชิรเบญจทัศ (สวนรถไฟ) สวนลุมพินี สวนหลวง ร.9 ติดตั้งกังหันน้ำชัยพัฒนา ตามโครงการกังหันน้ำชัยพัฒนา เพื่อเฉลิม พระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา ตั้งแต่ปี 2550

เว็บไซต์ มูลนิธิชัยพัฒนา บอกเล่าที่มาว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงห่วงใยพสกนิกรที่ต้องเผชิญกับมลภาวะทางน้ำ เมื่อวันที่ 24 ธ.ค.2531 พระองค์พระราชทานพระราชดำริในการแก้ไขปัญหาน้ำเสียด้วยการใช้เครื่องกลเติม อากาศ โดยพระราชทานรูปแบบสิ่งประดิษฐ์ที่รู้จักกันดีในชื่อ "กังหันน้ำชัยพัฒนา"

ต้นแบบของกังหันน้ำชัยพัฒนา ทรงได้แนวทางจาก "หลุก" อุปกรณ์วิดน้ำเข้านาตามแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มูลนิธิชัยพัฒนาสนับสนุนงบประมาณเพื่อการศึกษาและวิจัยสิ่งประดิษฐ์นี้ โดยดำเนินการจัดสร้างเครื่องมือบำบัดน้ำเสียร่วมกับกรมชลประทาน

กรม ชลประทานรับสนองพระราชดำริในการศึกษาและสร้างต้นแบบ โดยดัดแปลงเครื่องสูบน้ำพลังน้ำจาก "กังหันน้ำสูบน้ำทุ่นลอย" เปลี่ยนเป็น "กังหันน้ำชัยพัฒนา" และนำไปติดตั้งใช้ในกิจกรรมบำบัดน้ำเสียที่โรงพยาบาลพระ มงกุฎเกล้า เมื่อวันที่ 1 พ.ค.2532 และที่วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อวันที่ 3 พ.ค.ปีเดียวกัน เพื่อศึกษา วิจัย และพัฒนาระบบบำบัดน้ำเสีย เป็นระยะเวลา 4-5 ปี

กังหันน้ำชัยพัฒนา เป็นกังหันน้ำเพื่อบำบัดน้ำเสียด้วยวิธีการเติมอากาศ ทำงานโดยการหมุนปั่นเพื่อเติมอากาศให้น้ำเสียกลายเป็นน้ำดี สามารถประยุกต์ใช้บำบัดน้ำเสียจากการอุปโภคของประชาชน น้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม รวมทั้งเพิ่มออกซิเจนให้กับบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำทางการเกษตร

กังหัน น้ำชัยพัฒนา ได้รับสิทธิบัตรจากกรมทรัพย์สินทางปัญญา เมื่อวันที่ 2 ก.พ.2536 หลังจากเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักที่สนองพระราชดำริในการพัฒนากังหันน้ำ ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ยื่นขอรับสิทธิบัตรเมื่อวันที่ 2 มิ.ย.2535

กังหันน้ำชัยพัฒนา เป็นสิ่งประดิษฐ์เครื่องกลเติมอากาศเครื่องที่ 9 ของโลกที่ได้รับสิทธิบัตรและเป็นครั้งแรกที่มีการรับจดทะเบียนและออกสิทธิ บัตรถวายแด่พระมหากษัตริย์ จึงนับว่าเป็น "สิทธิ บัตรในพระปรมาภิไธยของพระมหากษัตริย์พระองค์แรกของไทยและครั้งแรกของโลก" และถือว่าวันที่ 2 ก.พ. ของทุกปีเป็น "วันนักประดิษฐ์" นับแต่นั้นเป็นต้นมา

นอก จากนี้ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ประกาศให้กังหันน้ำชัยพัฒนาได้รับรางวัลที่ 1 ในประเภทรางวัลผลงานคิดค้น หรือสิ่งประดิษฐ์ซึ่งเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติประจำปี 2536 และทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลนี้แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยสดุดีถึงพระปรีชาสามารถในการคิดค้นเครื่องกลเติมอากาศชนิดนี้ว่าสามารถ บำบัดน้ำเสียได้ดียิ่ง

อีกทั้ง ยังได้รับรางวัลเหรียญทองจาก The Belgian Chamber of Inventor ซึ่งเป็นองค์กรทางด้านนวัตกรรมที่เก่าแก่ของเบลเยียม ในงาน "Brussels Eureka 2000" งานแสดงสิ่งประดิษฐ์ใหม่ของโลกวิทยาศาสตร์ ที่กรุงบรัสเซลส์ ประเทศเบลเยียม เมื่อเดือนพ.ย.2543

ปัจจุบัน มีการวิจัยเพื่อประดิษฐ์เครื่องกลเติมอากาศถึง 9 รูปแบบด้วยกัน